Overzicht lokale heffingen

De drie belangrijkste lokale heffingen zijn de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolbelasting. Hieronder wordt ingegaan op de achtergronden en uitgangspunten 2025 voor deze heffingen. Ook worden de achtergronden en uitgangspunten van de overige belastingen, heffingen en rechten kort uitgelegd.

Onroerende zaakbelastingen
De opbrengst van de OZB behoort tot de algemene dekkingsmiddelen en mag vrij worden besteed. De OZB-tarieven worden uitgedrukt in een vast percentage van de economische waarde van onroerende zaken. De tarieven worden berekend door de geraamde opbrengst te delen door de te belasten waarde (het heffingsareaal). De waarde wordt getaxeerd conform de Wet waardering onroerende zaken (WOZ) en jaarlijks opnieuw vastgesteld. De taxaties zijn gebaseerd op het marktniveau op 1 januari van het jaar voorafgaand aan het belastingjaar. Waardeschommelingen worden via de tarieven vereffend, zodat de hertaxatie zelf niet leidt tot een verhoging van de belastingdruk. Wel zijn, conform de besluitvorming bij de begroting 2025, de OZB-opbrengsten met 8,4% verhoogd. Daarnaast is, conform het raadsvoorstel Ondernemersfonds Gorinchem, vanaf 2025 een opslag op het OZB-tarief voor niet-woningen verwerkt.

Afvalstoffenheffing
De kosten van de afvalinzameling en -verwerking van particuliere huishoudens worden via de afvalstoffenheffing verhaald. Uitgangspunt bij het vaststellen van de tarieven is 100% kostendekkendheid. In de tarieven wordt een onderscheid gemaakt tussen één- en meerpersoonshuishoudens. Het uitgangspunt is dat éénpersoonshuishoudens een vermindering van 20% krijgen op het tarief van meerpersoonshuishoudens.

In de onderstaande tabel is de omvang en het dekkingspercentage van de afvalstoffenheffing weergegeven. De opbrengsten fluctueren van jaar tot jaar. Overschotten en tekorten worden normaal gesproken geëgaliseerd via een reserve. In de afgelopen periode was het saldo van deze reserve echter nihil, waardoor tekorten zijn verrekend met het begrotingssaldo. In 2025 is sprake van een overschot. Dit overschot wordt toegevoegd aan de reserve tarieven reiniging (afval).

Rioolbelasting
Op grond van de Wet verankering en bekostiging gemeentelijke watertaken hebben gemeenten de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Een gemeente kan rioolbelasting heffen om deze zorgplicht te betalen (artikel 228a van de Gemeentewet). Uitgangspunt bij het vaststellen van de tarieven is 100% kostendekkendheid. Uit de rioolbelasting worden de kosten voor rioolbeheer en onderhoud betaald, maar ook 50% van de kosten van straatreiniging en 20% van de kosten van waterbeheersing. Net als bij de afvalstoffenheffing wordt een onderscheid gemaakt tussen één- en meerpersoonshuishouden. De éénpersoonshuishoudens krijgen een vermindering van 20% op het meerpersoonstarief. Bedrijven betalen een vast tarief per 150 m³ water dat gelijk is aan het tarief voor meerpersoonshuishoudens.

In de onderstaande tabel is de omvang en het dekkingspercentage van de rioolbelasting weergegeven. De opbrengsten fluctueren van jaar tot jaar. Overschotten en tekorten worden geëgaliseerd via een voorziening. In 2025 is sprake van een tekort. Dit tekort wordt onttrokken aan de voorziening.

Roerende Zaakbelasting (RZB)
De RZB is qua heffing te vergelijken met de OZB. De RZB wordt opgelegd voor roerende woon- en verblijfsruimten. De tarieven zijn wettelijk gekoppeld aan de OZB-tarieven. Het heffingsareaal van de RZB is beperkt en bestaat uit alleen woonarken.

Precariobelasting
Precariobelasting wordt geheven voor het hebben van voorwerpen die zich op, onder of boven openbare gemeentegrond bevinden. De tarieven zijn verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,4%.

Leges en overige rechten
Als een gemeente diensten verleent, worden daar leges voor geheven. Denk aan het verlenen van vergunningen of het verstrekken van paspoorten en rijbewijzen. Sommige tarieven hiervoor, zoals die van paspoorten en rijbewijzen, zijn gebonden aan wettelijke maxima. De overige tarieven, zoals die voor (omgevings-)vergunningen, huwelijk en voor verstrekkingen uit de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA), zijn verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,4%.

In de onderstaande tabel staat de omvang en het dekkingspercentage van de leges. Volgens de gemeentewet mogen de geraamde baten van leges niet hoger zijn dan de geraamde lasten. Kruissubsidiëring tussen tarieven is wel toegestaan. In onderstaande tabel is te zien dat het dekkingspercentage bij omgevingsvergunningen en publiekszaken minder dan 100% is. De opbrengsten dekken dus niet de totale kosten.

In de onderstaande tabel staat de omvang en het dekkingspercentage van de overige rechten. Er is hierbij nog geen sprake van 100% kostendekking.

Gerealiseerde inkomsten lokale heffingen
De tarieven voor de lokale heffingen in 2025 zijn vastgesteld op basis van de hierboven beschreven uitgangspunten. Voor de OZB is daarbij sprake van een opbrengststijging van 8,4% en een aanvullende opslag op het OZB-tarief niet-woningen voor het ondernemersfonds. Voor de gebonden heffingen, zoals de afvalstoffenheffing en rioolbelasting, geldt als uitgangspunt een kostendekkend tarief, waarbij overschotten en tekorten worden geëgaliseerd via reserve tarieven reiniging (afval) en egalisatievoorziening rioolheffing.

De gerealiseerde opbrengsten hangen samen met de vastgestelde tarieven, maar ook met de feitelijke ontwikkeling van het heffingsareaal, het gebruik van gemeentelijke voorzieningen en de werkelijke kosten. Dit is ook zichtbaar in de kostendekkendheid. De afvalstoffenheffing laat een overschot zien, terwijl de rioolbelasting niet volledig kostendekkend is. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de verhouding tussen de begrote en gerealiseerde opbrengsten.

Ten opzichte van de bijgestelde begroting vallen de inkomsten uit de lokale heffingen in 2025 € 453.000 lager uit. Dit komt hoofdzakelijk door de lagere inkomsten uit parkeerbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolbelasting. De verschillen worden toegelicht in de Programmaverantwoording.