Rechtmatigheid
De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. Een verdere toelichting op de conclusie in de rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in deze paragraaf. Voor de rechtmatigheidsverantwoording is de toetsing aan het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium bepalend.
Begrotingscriterium
Lasten op programmaniveau, exclusief mutaties reserves
De raad heeft de budgetten voor de lasten en baten op programmaniveau vastgesteld.
De overschrijding en onderschrijding op de budgetten voor de baten zijn niet onrechtmatig, tenzij deze niet conform artikel 5 van de financiële verordening zijn gemeld/toegelicht. De onderschrijding op de budgetten voor de lasten zijn onrechtmatig, tenzij deze conform artikel 5 van de financiële verordening zijn gemeld/toegelicht. Alle betreffende onder- en overschrijdingen zijn conform artikel 5 van de financiële verordening gemeld/toegelicht en daarmee rechtmatig.
De overschrijding op de budgetten voor de lasten zijn onrechtmatig, ook wanneer deze op grond van artikel 5 van de financiële verordening acceptabel zijn. Acceptabele onrechtmatigheden worden nader toegelicht in het jaarverslag. Niet-acceptabele onrechtmatigheden worden nader toegelicht in het jaarverslag en in deze paragraaf. In onderstaand overzicht is op programmaniveau het gebruik van de budgetten voor de lasten weergegeven, en bij overschrijdingen aangegeven of ze acceptabel zijn.
Nr. | Programma (bedragen in €) | Lasten begroting 2025 na wijzigingen | Lasten jaarrekening 2025 | Lasten overschrijding | Hiervan acceptabel | Hiervan niet acceptabel |
|---|---|---|---|---|---|---|
1 | Bestuur en Ondersteuning | 5.408.659 | 5.657.747 | 249.088 | 249.088 | |
2 | Veiligheid | 6.731.584 | 6.551.996 | |||
3 | Verkeer en Vervoer | 14.326.461 | 14.161.700 | |||
4 | Economie | 16.090.956 | 4.952.660 | |||
5 | Onderwijs | 13.450.517 | 12.593.149 | |||
6 | Sport, Cultuur en Recreatie | 15.192.074 | 15.211.278 | 19.204 | 19.204 | |
7 | Sociaal Domein | 82.484.782 | 80.007.773 | |||
8 | Duurzaamheid | 17.515.000 | 14.084.376 | |||
9 | Volkshuisvesting, RO en Stedelijke Verniewing | 5.785.429 | 5.492.871 | |||
Totaal programma's | 176.985.462 | 158.713.549 | 268.292 | 268.292 | 0 | |
AD | Alg dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien | 18.293.858 | 16.917.820 | |||
Totaal begrotingscriterium - lasten | 195.279.320 | 175.631.369 | 268.292 | 268.292 | 0 | |
Toelichting / beheersmaatregelen:
Er zijn geen niet-acceptabele onrechtmatigheden om toe te lichten in deze paragraaf.
Het streven is met de budgetbewaking en de periodieke bedrijfsvoeringsoverleggen overschrijdingen op de budgetten voor de lasten tijdig te signaleren en de begroting tijdig te wijzigen.
Mutaties reserves
Een afwijking op de mutaties reserves is onrechtmatig wanneer deze afwijkt van de besluitvorming van de raad. In onderstaand overzicht zijn op programmaniveau de mutaties reserves weergegeven, en bij afwijkingen aangegeven of ze onrechtmatig zijn.
Nr. | Programma (bedragen in €) | Mutaties reserves begroting 2025 na wijzigingen | Mutaties reserves jaarrekening 2025 | Afwijking | Hiervan rechtmatig | Hiervan onrechtmatig |
|---|---|---|---|---|---|---|
Lasten | ||||||
1 | Bestuur en Ondersteuning | - | - | - | ||
2 | Veiligheid | - | - | - | ||
3 | Verkeer en Vervoer | 7.920.485 | 7.918.155 | 2.330 | 2.330 | |
4 | Economie | - | 91.755 | 91.755 | 91.755 | |
5 | Onderwijs | 1.218.555 | 1.218.555 | - | - | |
6 | Sport, Cultuur en Recreatie | 5.730.498 | 5.730.498 | - | - | |
7 | Sociaal Domein | 3.385.464 | 7.877.252 | 4.491.788 | 4.491.788 | |
8 | Duurzaamheid | 285.000 | 396.119 | 111.119 | 111.119 | |
9 | Volkshuisvesting, RO en Stedelijke Vernieuwing | 2.405.769 | 2.408.264 | 2.495 | 2.495 | |
Totaal programma's | 20.945.771 | 25.640.598 | 4.699.487 | 4.699.487 | - | |
AD | Alg dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien | 3.041.758 | 3.065.477 | 23.719 | 23.719 | |
Totaal mutaties reserves - lasten | 23.987.529 | 28.706.075 | 4.723.206 | 4.723.206 | - | |
Baten | ||||||
1 | Bestuur en Ondersteuning | - | - | - | - | |
2 | Veiligheid | 4.292 | 4.292 | - | - | |
3 | Verkeer en Vervoer | 7.392.542 | 7.158.268 | 234.274 | 234.274 | |
4 | Economie | 64.506 | 49.506 | 15.000 | 15.000 | |
5 | Onderwijs | 1.118.787 | 1.125.240 | 6.453 | 6.453 | |
6 | Sport, Cultuur en Recreatie | 4.756.044 | 4.683.561 | 72.483 | 72.483 | |
7 | Sociaal Domein | 1.678.573 | 1.660.093 | 18.480 | 18.480 | |
8 | Duurzaamheid | 218.506 | 97.420 | 121.086 | 121.086 | |
9 | Volkshuisvesting, RO en Stedelijke Vernieuwing | 268.800 | 135.386 | 133.414 | 133.414 | |
Totaal programma's | 15.502.050 | 14.913.766 | 601.190 | 601.190 | - | |
AD | Alg dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien | 3.126.000 | 3.123.808 | 2.192 | 2.192 | |
Totaal mutaties reserves - baten | 18.628.050 | 18.037.574 | 603.382 | 603.382 | - | |
Totaal mutaties reserves - lasten en baten | 5.326.588 | 5.326.588 | - | |||
Toelichting / beheersmaatregelen:
De afwijkingen zijn rechtmatig.
Er zijn geen beheersmaatregelen nodig.
Investeringsbudgetten
De raad heeft de investeringsbudgetten per post vastgesteld. De onderschrijding op de afgesloten investeringsbudgetten zijn niet onrechtmatig, tenzij deze niet op grond van artikel 5 van de financiële verordening gemeld/toegelicht zijn. Alle betreffende onderschrijdingen zijn conform artikel 5 van de financiële verordening gemeld/toegelicht en daarmee rechtmatig.
De overschrijdingen op de investeringsbudgetten zijn onrechtmatig, ook wanneer deze op grond van artikel 5 van de financiële verordening acceptabel zijn. Acceptabele onrechtmatigheden worden nader toegelicht in het jaarverslag. Niet-acceptabele onrechtmatigheden worden nader toegelicht in het jaarverslag en in deze paragraaf. In onderstaand overzicht is per overschrijding van een investeringsbudget bepaald of deze acceptabel is.
Prog. | Investeringsbudgetten die overschreden zijn | Uitgaven begroot | Uitgaven gerealiseerd | Uitgaven overschrijding | Hiervan reeds verwerkt in eerdere jaarrekening(en) | Hiervan acceptabel | Hiervan niet acceptabel |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
2 | Aanschaf casemanagementsysteeem | 61.608 | 63.549 | 1.941 | 1.941 | ||
3 | Voorzieningen Kriekenmarkt | 437.000 | 460.240 | 23.240 | 23.240 | ||
3 | Top tien fietsknelpunten 2024 | 71.000 | 112.598 | 41.598 | 41.598 | ||
3 | Top tien fietsknelpunten 2025 | 279.000 | 293.176 | 14.176 | 14.176 | ||
3 | Top tien fietsknelpunten 2026 | 43.039 | 43.039 | 43.039 | |||
3 | Straatmeubilair 2025 | 94.800 | 95.072 | 272 | 272 | ||
5 | Renovatie gymzaal J van Egmond | 555.000 | 571.698 | 16.698 | 16.698 | ||
6 | Meekoppelkans ravelijn | 310.566 | 319.878 | 9.312 | 9.312 | ||
6 | Speelruimteplan 2024 | 204.748 | 206.264 | 1.516 | 1.516 | ||
8 | GRP 2022 | 1.075.000 | 1.079.654 | 4.654 | 4.654 | ||
8 | Vervanging kade Paardewater 21 | 385.000 | 385.073 | 73 | 73 | ||
Overhead | Hard- en software 2024 | 395.549 | 397.270 | 1.721 | 1.721 | ||
Overhead | Vervangingsplan inventaris 2021 | 121.000 | 121.188 | 188 | 188 | ||
Totaal begrotingscriterium - investeringen | 158.428 | 0 | 158.428 | 0 | |||
Toelichting / beheersmaatregelen:
Er zijn geen niet-acceptabele onrechtmatigheden om toe te lichten in deze paragraaf.
Het streven is met de budgetbewaking en de periodieke bedrijfsvoeringsoverleggen overschrijdingen op de investeringsbudgetten tijdig te signaleren en de begroting tijdig te wijzigen.
Voorwaardencriterium
De raad heeft het normenkader 2025 (raadsbesluiten en hogere wetgeving waaraan voor de financiële beheershandelingen moet worden voldaan) vastgesteld op 27 november 2025. In 2025 zijn voor de naleving van het normenkader de volgende onrechtmatigheden en onduidelijkheden vastgesteld.
Type | Onderwerp (bedragen in €) | Onrechtmatigheden | Onduidelijkheden |
|---|---|---|---|
A | Contracten boven de Europese drempel(s) die niet juist zijn aanbesteed of verlengd | 2.758.197 | |
B | Inhuur van personeel boven de Europese drempel, waarbij de opdracht niet juist is aanbesteed | 947.777 | |
C | Niet aanbesteden conform de Gids Proportionaliteit bij opdrachten onder de Europese drempel(s) | PM | |
Totaal voorwaardencriterium | 3.705.974 | ||
Toelichting / beheersmaatregelen:
A. Contracten boven de Europese drempel(s) die niet juist zijn aanbesteed of verlengd
Dit betreft contracten die qua opdrachtwaarde boven de Europese drempel(s) uitkomen, maar niet Europees zijn aanbesteed. Sinds 2020 is dit probleem bekend. De oorzaken en beheersmaatregelen zijn o.a.:
- Enkele softwarepakketten zijn in het verleden niet rechtmatig ingekocht. Een voortijdige vervanging van deze softwarepakketten heeft ongewenste organisatorische gevolgen. Deze onrechtmatigheid zal daarom vooralsnog blijven bestaan. Wanneer besloten wordt tot vervanging van deze softwarepakketten zal dit rechtmatig plaatsvinden.
- Sommige zaken zijn rechtmatig ingekocht, maar door in het contractmanagement af te wijken van de voorwaarden rondom verlenging en indexering, is er alsnog sprake van een onrechtmatige inkoop. Inmiddels is er contractbeheer ingevoerd.
- Enkele voor de bedrijfsvoering essentiële specifieke inkopen zijn in omvang moeilijk voorspelbaar, verschillen in omvang per jaar aanzienlijk en de dienstverlening moet snel geleverd kunnen worden. Hierdoor is een aanbesteding complex. Er zal worden onderzocht hoe een goede aanbesteding kan plaatsvinden in combinatie met het borgen van de bedrijfsvoering.
- Voor enkele jaarlijkse inkopen is het om uiteenlopende redenen nog niet gelukt een Europese aanbesteding te houden. Zodra dit mogelijk is zal tot deze aanbestedingen worden overgegaan.
- Enkele andere inkopen zijn om uiteenlopende redenen niet rechtmatig. Getracht wordt dit risico verder te beheersen door Inkoop zo vroeg mogelijk te betrekken.
B. Inhuur van personeel boven de Europese drempel, waarbij de opdracht niet juist is aanbesteed
De gemeente heeft een raamovereenkomst met een detacheringsbureau voor inhuur van externe medewerkers. Er is een procedure voor het geval het bureau in de ogen van de gemeente niet de gewenste medewerkers kan leveren om door de gemeente voorgedragen medewerkers via het bureau in te huren. Deze procedure is in het verleden regelmatig niet gevolgd door de gemeente, soms omdat in te huren medewerkers hieraan niet wilden meewerken.
De organisatie is inmiddels goed bekend met deze procedure. Waar mogelijk zijn herstelacties uitgevoerd. Waar dit niet mogelijk was loopt de onrechtmatige inhuur nog door. Nieuwe inhuur wordt in principe overeenkomstig de procedure geregeld.
C. Niet aanbesteden conform de Gids Proportionaliteit bij opdrachten onder de Europese drempel(s)
Onder de Europese drempel(s) is de gemeente verplicht om de Gids Proportionaliteit na te leven. Deze gids is mede daarom als basis gebruikt voor het lokale inkoop- en aanbestedingsbeleid. Uit interne controle is gebleken dat de gemeente regelmatig niet handelt conform het eigen inkoopbeleid, en daarmee ook afwijkt van de Gids Proportionaliteit. Formeel is het niet naleven van deze gids een rechtmatigheidsfout. Alleen hoeft deze fout op dit moment nog niet te worden gekwantificeerd en meegeteld te worden voor de verantwoordingsgrens. Wel moet deze afwijking worden vermeld, indien het niet om incidentele situaties gaat. Geconstateerd is dat regelmatig wordt afgeweken van de gids proportionaliteit. Daarom is dit, met waarde PM, vermeld in de tabel.
Vanaf 2025 kunnen opdrachten die met het nieuwe financiële systeem worden verstrekt en meer dan €12.500 bedragen automatisch aan de inkopers worden voorgelegd ter beoordeling van de naleving van de betreffende regels. Daarmee verwachten we uiteindelijk meer aan de Gids Proportionaliteit te kunnen voldoen, danwel hiervan op een juiste wijze vooraf gedocumenteerd en beargumenteerd af te wijken. Het daadwerkelijke gebruik van deze mogelijkheid dient te worden verbeterd.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
In 2025 is het volgende misbruik of oneigenlijk gebruik vastgesteld.
Onderwerp (bedragen in €) | Lasten / uitgaven onrechtmatigheden | Lasten / uitgaven onduidelijkheden |
|---|---|---|
Totaal misbruik en oneigenlijk gebruik criterium | 0 | 0 |
Toelichting / beheersmaatregelen:
Er is geen misbruik of oneigenlijk gebruik vastgesteld.
Conclusie voor rechtmatigheidsverantwoording
Onderwerp (bedragen in €) | Onrechtmatigheidsfouten | Onduidelijkheden | Onrechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden |
|---|---|---|---|
Totaal begrotingscriterium - lasten programma's, exclusief mutaties reserves | 268.292 | 0 | 268.292 |
Totaal begrotingscriterium - mutaties reserves | 0 | 0 | 0 |
Totaal begrotingscriterium - investeringen | 158.428 | 0 | 158.428 |
- waarvan reeds verwerkt in eerdere jaarrekening(en) | 0 | 0 | 0 |
Totaal voorwaardencriterium | 3.705.974 | 0 | 3.705.974 |
Totaal misbruik en oneigenlijk gebruik criterium | 0 | 0 | 0 |
Totaal | 4.132.694 | 0 | 4.132.694 |
Waarvan acceptabel | 426.720 | ||
Waarvan niet-acceptabel | 3.705.974 | ||
Verantwoordingsgrens: 2% totale lasten, excl dotaties aan reserves | 3.512.627 |
De omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen is hoger dan de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens.
De onrechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden bedroegen in 2024 € 6.022.849 en zijn in 2025 gedaald naar € 4.132.694. De verantwoordingsgrens bedroeg in 2024 € 6.276.901 en is door landelijke regelgeving in 2025 gedaald naar € 3.512.627.
Het bedrag aan onrechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden is ten opzichte van 2024 aanzienlijk gedaald in 2025, maar de verantwoordingsgrens is door de landelijke regelgeving nog sterker gedaald.
Interne controle
In 2025 zijn de interne controles uitgevoerd op basis van het interne controleplan en het uitvoeringsprogramma. In 2025 zijn de interne controles voor het eerst per kwartaal uitgevoerd. Eventuele leerpunten uit de interne controles kunnen daardoor eerder worden opgepakt. De interne controles dragen bij aan de kwaliteit van de organisatie en sluiten aan op de doelen van de organisatieontwikkeling. Op basis van de belangrijkste geldstromen, risico's en ontwikkelingen is beoordeeld welke processen gecontroleerd worden. Bij de selectie van de processen en de uitvoering van de interne controles heeft afstemming plaatsgevonden met de accountant.
Uit de interne controles vloeien aanbevelingen voort op het gebied van de bedrijfsvoering. In 2025 is er o.a. veel aandacht besteed aan de spreiding van de interne controles over het jaar, de rechtmatigheid van de inkoop en het optimaliseren van de interne controle in relatie tot de rechtmatigheidsverantwoording.
De inrichting van de administratieve organisatie en interne controle is erop gericht om de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van ons handelen te waarborgen en de risico's te beheersen.
Fraude
In de inrichting van processen en de interne controle wordt in principe rekening gehouden met het beheersen van frauderisico's.
In 2024 is een nieuwe fraude-risico-analyse opgesteld. Op basis van deze analyse worden er vanaf 2025 gefaseerd een aantal optimalisaties voor de administratieve organisatie uitgewerkt en vervolgens doorgevoerd om de beheersing van het fraude-risico verder te verbeteren.
In 2025 zijn geen fraudes vanuit de eigen organisatie geconstateerd.
Accountantscontrole
De accountant heeft op 13 maart 2025 een boardletter uitgebracht over de interimcontrole 2024. In een raadsinformatiebrief van 15 april 2025 heeft het college hierop een reactie gegeven.
Het college heeft op 10 juni 2025 met een raadsinformatiebrief een reactie gegeven op de bevindingen van de accountant in de controle van de jaarrekening 2024. De accountant heeft op 26 juni 2025 in een I&O-vergadering de bevindingen bij de controle van de jaarrekening 2024 toegelicht.
De accountant heeft op 9 oktober 2025 in een I&O/B&A-vergadering een toelichting gegeven op het controleplan 2025. Daarnaast is een aantal aandachtspunten voor de controle besproken. De raad heeft op 27 november 2025 ingestemd met het controleplan 2025 en de aandachtspunten voor de controle 2025.
In het najaar is de interimcontrole 2025 uitgevoerd. De raad wordt hierover in 2026 geïnformeerd.