Financiële verantwoording

In deze paragraaf wordt in hoofdlijnen ingegaan op de financiële ontwikkelingen over 2025. Hierbij worden de afwijkingen en het resultaat gepresenteerd ten opzichte van de "bijgestelde begroting". Dat is de begroting inclusief de door de gemeenteraad vastgestelde begrotingswijzigingen. Daarna wordt ingegaan op de mutaties in de algemene reserve, de belangrijkste oorzaken daarvan en de definitieve stand ultimo 2025. Tot slot is een korte toelichting gegeven op het verloop van de investeringen in 2025.

Ontwikkeling resultaat
Het resultaat 2025 na bestemming voor vastgesteld beleid is € 4,3 mln. positief. Het al bekende begrotingssaldo heeft hieraan met € 3,9 mln. de grootste bijdrage geleverd. Naast het begrotingssaldo hebben de kadegelden en de leges meer baten opgeleverd. Ook het vrijvallen van een deel van de voorziening van Groote Haar heeft een positief effect. Het programma overhead heeft ook een voordeel opgeleverd. De parkeerketen en het later dan gepland verkopen van gronden en panden hebben een negatief effect.

Voor een uitgebreide toelichting op de verschillen tussen de bijgestelde begroting 2025 en de daadwerkelijke realisatie verwijzen we naar de toelichting in de verschillende programma’s.

Een deel van de exploitatiebudgetten is niet volledig benut. In een aantal gevallen wordt voorgesteld om deze onderuitputting via een bestemming van het jaarrekeningresultaat 2025 in 2026 beschikbaar te stellen om het voorgenomen beleid uit te voeren en/of af te ronden.

Een nadere uitsplitsing van het resultaat voor bestemming en de voorstellen tot resultaatbestemming zijn opgenomen in onderstaande tabellen. Voor een uitgebreidere toelichting op de oorzaken van de verschillen verwijzen we naar de programmaverantwoording van het jaarverslag, onderdeel "wat heeft het gekost".

Voor de uitwerking en afronding van het beoogde beleid, stellen we voor om onderstaande (incidentele) restantbudgetten – in overeenstemming met de financiële verordening - via de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2025 beschikbaar te stellen voor 2026.

1. Decembercirculaire 2025 (Prog. 2)
Van het Rijk hebben wij middelen ontvangen om uitvoering te kunnen geven aan 'Veerkracht en Weerbaarheid". In totaal gaat het om een bijdrage van € 52.000. Omdat deze middelen pas laat beschikbaar zijn gesteld en daardoor in 2025 niet zijn besteed, stellen wij voor om deze extra middelen conform de oormerking mee te nemen naar 2026.

2. Preventie aanpak jeugdcriminaliteit (Prog. 2)
Gorinchem heeft van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) een bijdrage ontvangen voor de preventie aanpak van jeugdcriminaliteit ten behoeve van het voorkómen van jonge aanwas en doorgroeiers in de ondermijnende en georganiseerde criminaliteit. Gorinchem ontvangt in de periode 2025-2027 hiervoor een jaarlijkse bijdrage van € 500.000. Omdat de middelen pas halverwege het jaar beschikbaar zijn gesteld is later gestart met de preventie aanpak jeugdcriminaliteit en stellen we voor de in 2025 niet bestede gelden mee te nemen naar 2026.

3. Onderhoud wegen (Prog. 3)
Voor de uitvoering van het beheerplan Wegen 2025-2029 is het gelukt de opgave voor te bereiden, aan te besteden en voor een groot deel uit te voeren. Vanwege de beschikbare capaciteit bij de aannemer en de weersomstandigheden loopt een deel van de uitvoering door naar 2026 en wordt voorgesteld deze middelen mee te nemen naar 2026.

4. Huisvestingsvoorzieningen voor basisonderwijs aan asielzoekers (Prog. 5)
Van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) hebben we voor onderwijshuisvesting voor basisonderwijs aan asielzoekers in 2025 € 393.000 ontvangen. Hiervan resteert € 370.000, dit restant is in 2026 benodigd voor de onderwijshuisvesting voor de Internationale Schakelklas (ISK) in het voormalige Omnia College.

5. Inhuizen Omnia College (Prog. 5)
Voor het gereedmaken van de locatie nieuwbouw het Gilde en de verhuizing van de Gildenweg naar de campus Hoefslag zijn eenmalige middelen beschikbaar gesteld (PPN 2023). Ook om het pand van het DaVinci College en de directe schoolomgeving geschikt te maken voor het inhuizen van o.a. het Omnia College zijn eenmalige middelen beschikbaar gesteld. Van deze eenmalige middelen resteert in 2025 € 300.000. Voorgesteld wordt dit bedrag mee te nemen naar 2026.

6. Middelen Laaggeletterdheid (Prog. 5)
Voor de uitvoering is in samenwerking met de gemeenten Molenlanden en Vijfheerenlanden het plan (Programma Basisvaardigheden, 2025–2029) opgesteld waarmee nu met veel energie wordt ingezet op taal en participatie. Inmiddels hebben we hiervoor voldoende gekwalificeerde docenten aan kunnen trekken. De resterende middelen zijn dan ook in 2026 nodig voor dee uitvoering van dit plan.

7. Decembercirculaire 2025 (Prog. 7 )
Van het Rijk hebben wij middelen ontvangen in verband met de vluchtelingen opvang en voor kinderopvang pleegouders. Omdat deze middelen pas laat beschikbaar zijn gesteld stellen wij voor om deze extra middelen conform de oormerking mee te nemen naar 2026. Voor nadere toelichting verwijzen wij u naar het raadsvoorstel over de decembercirculaire 2025.

8. Natuur bij energieprojecten (Prog. 8)
Voor de RES zijn vanuit het Rijk middelen ontvangen voor Natuur bij Energieprojecten. In samenwerking met Molenlanden wordt een subsidieregeling ingericht voor dit doel en zijn deze middelen nodig in 2026.

9. & 10. Decembercirculaire 2025 (Prog. 8 en Prog. 9)
Van het Rijk hebben wij middelen ontvangen voor energiearmoede en volkshuisvesting. Omdat deze middelen pas laat beschikbaar zijn gesteld stellen wij voor om deze extra middelen conform de oormerking mee te nemen naar 2026. Voor nadere toelichting verwijzen wij u naar het raadsvoorstel over de decembercirculaire 2025.

11 Verkoopkosten panden (Prog. 9)
In 2025 is een incidenteel budget ter beschikking gesteld voor de verkoop van gronden en panden. De opdracht om panden en gronden te verkopen loopt nog door in 2026. Zodoende is het restant van deze middelen nodig in 2026.

12. Project BRP (Prog. OVO)
Dit project heeft geleid tot vervolgacties die nu ter hand worden genomen. Voorgesteld wordt om het resterende bedrag van € 318.000 beschikbaar te stellen voor 2026 om dit project verder uit te voeren.

13. Decembercirculaire (Prog. OVO)

Voor verwerking van gegevens van inburgeraars hebben we in de decembercirculaire gekregen van het Rijk. Conform de oormerking wordt voorgesteld deze mee te nemen naar 2026.

14. WOO (Prog. OVO)
Begin 2021 heeft de Tweede Kamer een initiatiefwet aangenomen om de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Hiervoor heeft het Rijk geld beschikbaar gesteld, waarvan eind 2025 nog € 209.000 resteert. Dit is in 2026 nodig voor de verder invulling van deze opdracht/ambitie.

15. E-Depot (Prog. OVO)
De gemeenteraad heeft ingestemd met het plan Gorinchem Duurzaam Digitaal (GDD). Het plan heeft als doel het duurzaam toegankelijk en leesbaar houden van digitale documenten. Om dit doel te bereiken is het noodzakelijk om een e-depot (een digitaal archief) in te richten. Het restantbudget 2025 van € 231.000 is daarvoor benodigd in 2026.

16. Softwarekosten (Prog. OVO)
Door een gewijzigde meer rechtmatige wijze van boeken van jaaroverstijgende facturen ontstaat er in 2025 een eenmalig voordeel op de budgetten voor onderhoud software, licenties en ondersteuning van ICT-pakketten. Door deze wijziging is dit budget incidenteel benodigd in 2026. Daarom wordt voorgesteld om beschikbaar te stellen in 2026.

17. Toevoeging reserve Realisatiestimulans Woningbouw
In het kader van de schaarste aan woningen heeft het Rijk de Realisatiestiumlans Woningbouw geintroduceerd. Hiervoor zal een nieuwe reserve worden geopend en zullen de middelen die we hiervoor krijgen worden toegevoegd.

18. Toevoeging voorziening MJOP Sportpark Molenvliet
In 2025 hebben we te maken gehad met een tegenvaller bij het onderhoud van de atletiekbaan van atletiekvereniging Typhoon. Hierdoor is de voorziening niet langer toereikend voor toekomstig onderhoud en is het wenselijk om een extra dotatie van de voorziening te doen.

19. Toevoeging reserve Co-Financiering
De afgelopen jaren zijn diverse grote subsidies zoals de WBI en WoKT voor woningbouw ontvangen. Deze subsidies zijn onder de voorwaarden van een eigen inbreng door de gemeente. Bij de Perspectiefnota 2026 is hiervoor een investeringsbudget van € 1 mln. in het investeringsplafond opgenomen. Binnen het investeringsplafond is onvoldoende ruimte om snelheid te maken voor het reserveren van de benodigde Co-Financiering en daarom wordt een nieuwe reserve voorgesteld zodat we ook jaarrekeningoverschotten kunnen gebruiken voor dit doel.

20. Toevoeging reserve Onderwijshuisvesting
In de Perspectiefnota 2024 is een spaarsysteem voor Onderwijshuisvesting geïntroduceerd, waarin is afgesproken dat 50% van het jaarrekeningresultaat na bestemming in de reserve Onderwijshuisvesting wordt gestort indien de weerstandsratio groter is dan 2. Op dit moment wordt niet aan dit vereiste voldaan, maar wordt toch voorgesteld om € 1,0 mln. toe te voegen aan deze reserve zodat er meer en sneller middelen beschikbaar zijn voor de IHP-opgave.

21. Toevoeging reserve Stedelijke Vernieuwing
Tot en met 2024 werd deze reserve voornamelijk ingezet voor personele capaciteit (€ 200.000) per jaar. In 2025 is er voor de Lange Slagenstraat, Linge II Zuid en Smartdelta een beroep gedaan op deze reserve. De eventuele baten zullen op termijn terugvloeien naar deze reserve. Om ervoor te zorgen dat hier geen financieel knelpunt ontstaat wordt voorgesteld een extra toevoeging te doen.

22. Toevoeging reserve Duurzaamheid
In de motie Sparen voor een toekomstbestendige stad is verzocht om het huidige spaarsysteem te actualiseren. Het college heeft aangegeven hier bij de Perspectiefnota 2027 op terug te komen. Vooruitlopend hierop wordt een extra toevoeging gedaan aan de reserve Duurzaamheid.

23. Toevoeging reserve Organisatieontwikkeling
Om de basis op orde te houden en tegelijkertijd het gebruik van AI en processen zoals subsidieverlening, de WOO en projectmatig werken verder te professionaliseren, zijn incidentele middelen noodzakelijk. Ook de verdere versterking van de sturing vraagt om aanvullende incidentele middelen.

Het verloop van het Jaarrekeningresultaat 2025 ziet er als volgt uit:

Ontwikkeling algemene reserve
Het verloop van de algemene reserve in 2025 ziet er als volgt uit:

De diverse mutaties zijn het gevolg van eerdere besluitvorming. Het saldo van de algemene reserve bedraagt ultimo 2025 € 29 mln. Hierin is het resultaat 2025 nog niet meegenomen. De algemene reserve is het belangrijkste onderdeel van het weerstandsvermogen. De weerstandsratio komt op basis van bovengenoemde cijfers uit op 1,43 hetgeen binnen de door de raad vastgestelde bandbreedte is.

Ontwikkeling Investeringen
In 2025 is ruim € 14 mln. uitgegeven aan investeringen. De vastgestelde jaarschijf 2025 bedroeg circa € 28 mln. Met name op onderwijs en mobiliteit zitten de grootste afwijkingen. Het bedrag aan totaal openstaande investeringen bedraagt eind 2025 € 75 mln. De nieuwe Lingebrug en de Banneweg maken circa 50% uit van bovenstaande € 75 mln. In 2025 is een beperkt aantal grote investeringen afgerond.

Voorgesteld wordt de nog beschikbare investeringsruimte voor die investeringen die nog niet gereed zijn € 75 mln. beschikbaar te houden voor de verdere realisatie in de komende jaren. In de Perspectiefnota 2027 zal de planning van de investeringen worden geactualiseerd en worden de financiële consequenties hiervan verwerkt. Een nadere onderbouwing van de investeringen staat in de toelichting bij de diverse programma's.